Besluit (GBVB) 2024/1484 van de Raad van 27 mei 2024 betreffende beperkende maatregelen in het licht van de situatie in Rusland
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 29,
Gezien het voorstel van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid,
(1) Op 4 maart 2022 ondertekende de Russische president Vladimir Putin een wet die de toegang tot Facebook en Twitter, momenteel bekend als X, blokkeert en gevangenisstraffen oplegt aan degenen die worden geacht onjuiste informatie te verspreiden over Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne. Deze wet heeft geleid tot de gevangenneming van talrijke personen die protesteerden tegen of informatie verspreiden over Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne.
(2) Op 17 april 2023 heeft de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (de “hoge vertegenwoordiger”) verklaard dat de Unie de veroordeling van oppositiepoliticus, democratisch activist en uitgesproken Kremlincriticus Vladimir Kara-Murza tot 25 jaar gevangenisstraf op grond van politiek gemotiveerde aanklachten, streng veroordeelt. De hoge vertegenwoordiger verklaarde dat het “proces” niet voldeed aan de internationale normen van een eerlijke en openbare behandeling door een bevoegd, onpartijdig en onafhankelijk gerecht, en dat uit de rechterlijke beslissing wederom duidelijk blijkt dat de rechterlijke macht wordt misbruikt om druk uit te oefenen op activisten, mensenrechtenverdedigers en stemmen die zich verzetten tegen Ruslands illegale aanvalsoorlog tegen Oekraïne.
(3) Op 29 oktober 2023 verklaarde de hoge vertegenwoordiger dat de Unie eer betoont aan de slachtoffers van politieke onderdrukking in Rusland en riep hij op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle politieke gevangenen, onder wie Yuri Dmitriev, Vladimir Kara-Murza, Ilya Yashin, Aleksej Gorinov en Ivan Safronov. Hij uitte ook zijn bezorgdheid over meldingen van mishandeling, intimidatie en fysieke en psychologische foltering door de Russische gevangenisautoriteiten, en over de toenemende intimidatie van mensenrechtenadvocaten in Rusland.
(4) Op 30 november 2023 stelde het Russische Hooggerechtshof de wat het noemde “internationale openbare lgbt-beweging” als “extremistisch” buiten de wet en verbood het haar activiteiten op Russisch grondgebied. Op 1 december 2023 verklaarde de hoge vertegenwoordiger dat de Unie deze uitspraak streng veroordeelt en dat die uitspraak tot doel heeft de lgbtiq-gemeenschap in Rusland verder te vervolgen en het maatschappelijk middenveld en degenen die moedig de mensenrechten verdedigen te onderdrukken.
(5) Op 19 februari 2024 vaardigde de hoge vertegenwoordiger een verklaring uit namens de Unie waarin verontwaardiging werd uitgedrukt over de dood van de Russische oppositieleider Alexei Navalny en waarin werd verklaard dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor zijn dood bij president Putin en de Russische autoriteiten ligt. De hoge vertegenwoordiger drong er bij Rusland op aan een onafhankelijk en transparant internationaal onderzoek naar de omstandigheden van Alexei Navalnys dood toe te staan, en verklaarde dat dit alweer een teken is van de snel toenemende, systematische repressie in Rusland.
(6) Op 27 februari 2024 verklaarde de hoge vertegenwoordiger dat de Unie ontzet is over de veroordeling van Oleg Orlov, een prominente mensenrechtenverdediger en medevoorzitter van gerenommeerde mensenrechtenorganisatie Memorial, tot tweeënhalf jaar gevangenisstraf op grond van politiek gemotiveerde aanklachten. De hoge vertegenwoordiger riep de Russische autoriteiten op alle politieke gevangenen onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten en hun repressieve wetgeving, die wordt ingezet voor het onderdrukken van het maatschappelijk middenveld en van onafhankelijke stemmen, af te schaffen, en verklaarde dat de Unie solidair is met alle Russische burgers die zich hebben uitgesproken tegen en kritiek hebben geuit op Ruslands oorlog en daarvoor zijn vastgehouden, vervolgd of gevangengezet.
(7) In zijn conclusies van 22 maart 2024 heeft de Europese Raad onder meer opgeroepen tot onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van alle politieke gevangenen in Rusland en tot beëindiging van de vervolging van de politieke oppositie. Voorts drong hij erop aan dat in de Raad verder wordt gewerkt aan het instellen van een nieuwe sanctieregeling in het licht van de situatie in Rusland.
(8) Gezien de verslechtering en de ernst van de situatie in Rusland moeten er beperkende maatregelen worden opgelegd aan natuurlijke of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van de mensenrechten, voor de onderdrukking van het maatschappelijk middenveld en de democratische oppositie, en voor het ondermijnen van de democratie en de rechtsstaat in Rusland, alsmede aan met hen geassocieerde natuurlijke of rechtspersonen, entiteiten of lichamen. Daarom is de Raad van oordeel dat 19 natuurlijke personen en 1 rechtspersoon moeten worden toegevoegd aan de lijst van natuurlijke personen en rechtspersonen, entiteiten en lichamen in de bijlage bij dit besluit.
(9) Voorts is het passend beperkingen in te voeren voor het uitvoeren van items die voor binnenlandse repressie kan worden gebruikt, alsmede voor items die in de eerste plaats bestemd is voor gebruik bij het monitoren of onderscheppen van informatiebeveiliging en telecommunicatie.
(10) Om uitvoering te geven aan bepaalde maatregelen, is verder optreden van de Unie vereist,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
De lidstaten nemen de nodige maatregelen om de inreis in of de doorreis door hun grondgebied te beletten van natuurlijke personen die:
- a) verantwoordelijk zijn voor ernstige mensenrechtenschendingen of de onderdrukking van het maatschappelijk middenveld en de democratische oppositie, of wier activiteiten anderszins de democratie of de rechtsstaat in Rusland ernstig ondermijnen;
- b) financiële, technische of materiële ondersteuning bieden voor of anderszins betrokken zijn bij de in punt a), beschreven handelingen, daaronder begrepen het plannen en aansturen van, opdracht geven tot, meewerken aan, voorbereiden, faciliteren en aanmoedigen van dergelijke handelingen;
- c) geassocieerd zijn met de in punt a) of punt b) bedoelde natuurlijke personen,
als vermeld op de lijst in de bijlage.
Lid 1 laat de gevallen onverlet waarin lidstaten uit hoofde van het internationale recht gebonden zijn, en wel:
- a) als gastland van een internationale intergouvernementele organisatie;
- b) als gastland van een internationale conferentie die is bijeengeroepen door, of plaatsvindt onder auspiciën van, de Verenigde Naties;
- c) krachtens een multilaterale overeenkomst die voorrechten en immuniteiten verleent, of
- d) krachtens het Concordaat (Verdrag van Lateranen) van 1929 dat werd gesloten tussen de Heilige Stoel (Vaticaanstad) en Italië.
Artikel 2
Alle tegoeden en economische middelen die toebehoren aan, eigendom zijn, in het bezit zijn of onder zeggenschap staan van natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die:
- a) verantwoordelijk zijn voor ernstige mensenrechtenschendingen of de onderdrukking van het maatschappelijk middenveld en de democratische oppositie, of wier activiteiten anderszins de democratie of de rechtsstaat in Rusland ernstig ondermijnen;
- b) financiële, technische of materiële ondersteuning bieden voor of anderszins betrokken zijn bij de in punt a) beschreven handelingen, daaronder begrepen het plannen en aansturen van, opdracht geven tot, meewerken aan, voorbereiden, faciliteren en aanmoedigen van dergelijke handelingen;
- c) geassocieerd zijn met de in punt a) of punt b) bedoelde natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen,
In afwijking van de leden 1 en 2 kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, onder de voorwaarden die zij passend achten, toestemming geven voor de vrijgave van bepaalde bevroren tegoeden of economische middelen of voor de beschikbaarstelling van bepaalde tegoeden of economische middelen, nadat zij hebben vastgesteld dat de betrokken tegoeden of economische middelen:
- a) noodzakelijk zijn voor het dekken van uitgaven voor de basisbehoeften van de in de bijlage genoemde personen en de leden van hun gezin die van hen afhankelijk zijn, zoals betalingen voor voedsel, huur of hypotheeklasten, geneesmiddelen of medische behandelingen, belastingen, verzekeringspremies en nutsvoorzieningen;
- b) uitsluitend bestemd zijn voor de betaling van redelijke honoraria of de vergoeding van kosten in verband met de verlening van juridische diensten;
- c) uitsluitend bestemd zijn voor de betaling van honoraria of kosten voor het routinematige aanhouden of beheren van bevroren tegoeden of economische middelen;
- d) noodzakelijk zijn voor de betaling van buitengewone lasten, mits de bevoegde autoriteit de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaten en de Commissie ten minste twee weken vóór zij de toestemming verleent, in kennis stelt van de redenen waarom zij meent dat een specifieke toestemming moet worden verleend, of
- e) gestort worden op of betaald worden van een rekening van een diplomatieke missie of consulaire post of een internationale organisatie die bescherming geniet op grond van het internationaal recht, voor zover die betalingen bestemd zijn voor de officiële doelen van de diplomatieke missie of consulaire post of de internationale organisatie.
In afwijking van lid 1 kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten toestemming geven voor de vrijgave van bepaalde bevroren tegoeden of economische middelen, mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
- a) de tegoeden of economische middelen zijn het voorwerp van een arbitrale beslissing die is gegeven vóór de datum waarop de natuurlijke of rechtspersoon, de entiteit of het lichaam, bedoeld in lid 1, staat vermeld op de lijst in de bijlage, dan wel van een vóór of na die datum in de Unie gegeven rechterlijke of administratieve beslissing, of in de betrokken lidstaat uitvoerbare rechterlijke beslissing;
- b) de tegoeden of economische middelen worden uitsluitend gebruikt om te voldoen aan vorderingen die door een dergelijke beslissing zijn gewaarborgd of geldig zijn verklaard, binnen de grenzen gesteld door de toepasselijke wet- en regelgeving betreffende de rechten van titularissen van dergelijke vorderingen;
- c) de beslissing komt niet ten goede aan een op de lijst in de bijlage vermelde natuurlijke persoon of rechtspersoon, entiteit of lichaam, en
- d) de erkenning van de beslissing is niet in strijd met de openbare orde van de betrokken lidstaat.
Lid 2 is niet van toepassing op het overmaken op bevroren rekeningen van:
- a) rente of andere inkomsten op die rekeningen;
- b) betalingen die verschuldigd zijn overeenkomstig contracten, overeenkomsten of verplichtingen die zijn gesloten of ontstaan vóór de datum waarop de in de leden 1 en 2 voorziene maatregelen op deze rekeningen van toepassing zijn geworden, of
- c) betalingen die verschuldigd zijn uit hoofde van rechterlijke, administratieve of arbitrale beslissingen die in de Unie zijn gegeven of in de betrokken lidstaat uitvoerbaar zijn,
In afwijking van de leden 1 en 2 kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten toestemming verlenen voor de vrijgave van bepaalde bevroren economische middelen, nadat zij hebben vastgesteld dat dit noodzakelijk is voor:
- a) het functioneren van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen van de Unie, de lidstaten of partnerlanden in Rusland, waaronder delegaties, ambassades en missies, of internationale organisaties in Rusland die bescherming genieten op grond van het internationaal recht;
- b) het verlenen van elektronischecommunicatiediensten door telecommunicatie-exploitanten van de Unie en het verlenen van bijbehorende faciliteiten en diensten die nodig zijn voor de exploitatie, het onderhoud en de beveiliging van dergelijke elektronischecommunicatiediensten in Rusland, in Oekraïne, in de Unie, tussen Rusland en de Unie en tussen Oekraïne en de Unie, of voor datacentrumdiensten in de Unie, of
- c) de verkoop en overdracht, uiterlijk op 28 augustus 2024 of, als dit later is, binnen zes maanden na de datum van plaatsing op de lijst in de bijlage, van eigendomsrechten in een in de Unie gevestigde rechtspersoon, entiteit of lichaam, indien die eigendomsrechten rechtstreeks of onrechtstreeks eigendom zijn van een op de lijst in de bijlage geplaatste natuurlijke persoon, rechtspersoon, entiteit of lichaam, na zich ervan te hebben vergewist dat de opbrengsten van die verkoop en overdracht bevroren blijven.
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5
De Raad en de hoge vertegenwoordiger mogen voor de uitoefening van hun taken in het kader van dit besluit persoonsgegevens verwerken, met name:
- a) wat betreft de Raad, bij het opstellen en wijzigen van de bijlage;
- b) wat betreft de hoge vertegenwoordiger, bij het opstellen van wijzigingen van de bijlage.
Artikel 6
Tevens is verboden:
- a) het direct of indirect verlenen van technische bijstand, tussenhandeldiensten of andere diensten in verband met de in lid 1 bedoelde goederen of in verband met het leveren, vervaardigen, onderhouden en gebruiken van dergelijke goederen, aan natuurlijke personen, rechtspersonen, entiteiten of lichamen in Rusland, of bestemd voor gebruik in Rusland;
- b) het direct of indirect verstrekken van financiering of financiële bijstand in verband met de in lid 1 bedoelde goederen, met inbegrip van met name subsidies, leningen en exportkredietverzekering, ten behoeve van de verkoop, levering, overdracht of uitvoer van die goederen, of ten behoeve van de verlening van daarmee verband houdende technische bijstand, tussenhandeldiensten of andere diensten aan natuurlijke personen, rechtspersonen, entiteiten of lichamen in Rusland of voor gebruik in Rusland.
Artikel 7
In afwijking van lid 1 kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, op door hen passend geachte voorwaarden, toestemming verlenen voor de verkoop, de levering, de overdracht, de uitvoer of de verlening van de daarin genoemde diensten, nadat zij hebben vastgesteld dat dit noodzakelijk is voor:
- a) het functioneren van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen van de Unie, de lidstaten of partnerlanden in Rusland, waaronder delegaties, ambassades en missies, of internationale organisaties in Rusland die bescherming genieten op grond van het internationaal recht;
- b) het verlenen van elektronischecommunicatiediensten door telecommunicatie-exploitanten van de Unie die nodig zijn voor de exploitatie, het onderhoud en de beveiliging, met inbegrip van cyberbeveiliging, van elektronischecommunicatiediensten in Rusland, in Oekraïne, in de Unie, tussen Rusland en de Unie en tussen Oekraïne en de Unie, of voor datacentrumdiensten in de Unie.
Artikel 8
Vorderingen in verband met contracten of andere transacties aan de uitvoering waarvan, direct of indirect, geheel of gedeeltelijk, afbreuk is gedaan door de maatregelen die op grond van dit besluit zijn ingesteld, met inbegrip van vorderingen tot schadeloosstelling of soortgelijke vorderingen, zoals een vordering tot schuldvergelijking of een garantievordering, met name een vordering tot verlenging of uitbetaling van een obligatie, garantie of contragarantie, met name een financiële garantie of contragarantie, ongeacht de vorm hiervan, worden niet toegewezen indien deze vorderingen worden ingesteld door:
- a) in de bijlage vermelde natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen;
- b) natuurlijke of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die handelen voor rekening of ten behoeve van een van de in punt a) bedoelde natuurlijke of rechtspersonen, entiteiten of lichamen.
Artikel 9
Artikel 10
Artikel 11
Artikel 12
-
Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (PB L 295 van 21.11.2018, blz. 39).
(terug)